Ülkü Çağlayan

Üretimlerini performans sanatı, hareket ve nörobilimin kesişme noktalarında gerçekleştiren Ülkü Çağlayan, deneyimin kendisini bir sanatsal üretim aracı olarak görüyor ve kullanıyor. Dolayısıyla da araştırdığı konuların öznesi ve nesnesi olarak hem kendini hem de başkalarını mutlaka sürece dahil ediyor. Sergideki ilk çalışması “To Protect Everything From Everything Else”, suyla dolu plastik bir poşetle şehrin sokaklarında yürüdüğü, aynı ismi taşıyan performans videosundan türeyen bir yerleştirme. “Suyu şekillendirebileceği, sızabileceği yani yaratıcı kaçış yollarını bulabileceği bir malzeme olan plastik poşete koyuyorum ve gerçekleştiğim yürüme eylemiyle hem onların ilişkisini hem de benim onlarla ilişkimi harekete ve zamana maruz bırakıyorum” diyen sanatçı, performansında ve bu yerleştirmesinde, su ve insan bedeni arasındaki ilişkiyi bir yaratım süreci, fikirlerin doğuşu olarak ele alıyor. Fikirlerin bedendeki akışkanlığı, devinimi ve doğurganlığı ile aklın bilişsel ve belirlenimci yapısının kısıtlayıcılığı arasındaki tezatlıktan yola çıktığı bu işte Çağlayan, aklın ve bedenin bir denge mekanizmasına yerleştirildiğinde neler olabileceğini görmek için saydam bir tahterevalli üretmiş.

Aynı serideki “Çığ ve Çiy” ise sanatçının salt aklın iradesi yerine şiirsel bedeni de içermeye yönelik bir önerisi: Burada çiy, şiir etkisi gibi bütüne yayılan, kaybolan ve olduğu yerde ağırlık yapmayan bir unsurken, çığ altındaki bedeni ezecek kadar devleşmiş bir ‘ortak akıl’. Bu gerilim üzerinden izleyiciler de harflerin Çığ’dan Çiy’e dönüştüğüne tanık oluyor.

Çağlayan’ın bilgiyle dolup taşan bedenlerin bağlantısızlığını ve farklı bilgiye ulaşmanın yollarını araştırdığı “Making Sense” adlı serisine ait iki videosu, “The Machine Side of the Mind” ile “The Anti-Machine Side of the Mind”, yine düşünselliğin ve bedenselliğin temsilleri olarak kurgulanmışlar. İsimleri Brezilya kökenli felsefeci Roberto Mangabeira Unger’in yarattığı makine ve anti-makine kavramlarına atıfta bulunan videolardan ilki, aralarında sanatçı, düşünür, tasarımcı ve aktivistlerin de olduğu karma bir gruptan hayatta tekrar tekrar kendilerine sordukları soruları paylaşmalarını isteyen sanatçının topladığı 65 sorudan 23’ünü ele alıyor. “Güzel sorular” dediği bu sorulara diğer videoda sanatçının bu sorulara verdiği ve yakın plandan gördüğümüz mimik-tepkileri eşlik ediyor.

Ülkü Çağlayan, who produces at the crossroads of performance art, movement and neuroscience, sees and uses the experience itself as an artistic production tool. Therefore, she makes a point to include both herself and others in the process as the subjects and objects of the matters she studies. Her first work in the exhibition, “To Protect Everything From Everything Else,” is an installation derived from the performance video of the same name, in which she walks through the streets of the city carrying a plastic bag filled with water. Saying, “I put water in a plastic bag, a material that it can shape, seep through, or find creative escape routes, and expose the relationship between them, as well as my relationship to them, through movement and time as I walk,” the artist deals with the relationship between water and the human body as a creative process or the birth of ideas in her performance and installation. In this work, which is based on the contrast between the fluidity, movement and fertility of ideas in the body and the constraints of the cognitive and deterministic structure of the mind, Çağlayan has produced a transparent seesaw to see what can happen when the mind and body are placed in a balance mechanism. 

Meanwhile, “Avalanche and Dew” in the same series is the artist’s suggestion to include the poetic body instead of the pure will of the mind: Here, while dew is an element that spreads to the whole, but is fleeting and does not weigh down, like the effect of poetry, the avalanche is a ‘common mind’ that has become so gigantic that it crushes the body under it. There is also a physical play between the words Çiy for dew and Çığ for avalanche.

Çağlayan’s two videos, “The Machine Side of the Mind” and “The Anti-Machine Side of the Mind”, from his series “Making Sense” in which he explores the disconnection of bodies overflowing with information and the different means of accessing information, are constructed as representations of intellectuality and corporeality. The first of the videos, whose names refer to the concepts of machine and anti-machine created by the Brazilian philosopher Roberto Mangabeira Unger, addresses 23 of the 65 questions collected by the artist, who asked a mixed group of artists, thinkers, designers and activists to share the questions they have repeatedly asked themselves in life. These questions, which he calls “good questions”, are accompanied by the artist’s gesture-reactions to these questions in the other video, which we see in close-up. 

Her Şeyi Diğer Kalan Her Şeyden Korumak / To Protect Everything From Everything Else, Cam Boru, Dkp Boru & Paslanmaz Bükümlü Parça / Glass Tube, Steel Pipe & S/S Sheet, 250x14 cm, 2020