Ayşe Uluçay

Uzayan, dökülen, kestirilen, örtülen, okşanan, iğrenilen; güzelliğin ve dişiliğin ama aynı zamanda iktidarın sembolü, tahakküm kurma ve isyanını dışa vurma alanı olan saç; günlük hayattan inançlara, mitlerden siyasete sayısız alanın sayısız kez konusu oldu. Ayşe Uluçay ise fotoğraf, video ve kolaj çalışmalarından oluşan “Dilemma” projesinde saç imgesini kadının kimlik inşasını oluşturan bir unsur olarak ele alıyor.

“Saçını Tarayanlar” adını taşıyan beş kolaj, sanat tarihinin farklı dönemlerinde üretilmiş ve her biri saçlarını tarayan bir kadını betimleyen imgeleri bir araya getiriyor. Sanatçı burada kolaj tekniğini kullanarak imgelerden yeni bir form elde etmeye çalıştıkça, ortaya çıkan sonuç bütününde aynı imgenin tekrarlarının dışına çıkamaz ve eril bakışın tanımları çerçevesinde kalır. “S-HE” adlı video saç tarama eylemindeki törenselliği vurgularken, öznenin içinde bulunduğu değişken duygu durumuna odaklanır. Saç karanlığa gömülüp belirsizleştikçe, kimliğe dair sorgulamalar başlar ve tanımlı alanın dışına çıkmanın verdiği huzursuzluk, saç tarama eyleminin esrik bir ifadeye dönüşmesine sebep olur. Burada sınırların dışında olma ve kabulleniş diyalektiğinde gelişen bir gerilim söz konusudur.

Video ve kolajlarda kadınlığa dair bir temsil olarak yorumlanan saç imgesi, iki parçadan oluşan “I am not an Artwork” çalışmasıyla önermesini tamamlar. Sanat tarihsel referanslara gönderme yapan fotoğrafta, bedeni tanımlansa da saç imgesini yitiren kadın, boşluğuna dönüşür; sanatçının ifadesiyle “Bilindik kodların içinde, kadın olmanın farklı kültürlerdeki tezahürünün yarattığı dilemmada yer bulamayışının boşluğuna…”

Let long or cut short; covered or caressed; loved or reviled; hair is a symbol of beauty and femininity, but also of power; it is an area of domination and expression of rebellion; it has been the subject of countless fields from daily life to beliefs, myths to politics. Ayşe Uluçay considers the image of hair as an element of women’s identity construction in the “Dilemma” project consisting of photography, video and collage. 

The five collages, titled “Combing Their Hair” combine images produced at different times in art history, each depicting a woman combing her hair. As the artist tries to obtain a new form from the images using the collage technique, the result cannot go beyond the repetitions of the same image in the whole and remains within the definitions imposed by the male gaze. The video, titled “S-HE”, emphasizes the ritualistic aspect of hair combing while focusing on the variable mood of the subject. As the hair is plunged into darkness and obscurity, inquiries about identity begin, and the disquiet of stepping outside a delineated area causes the combing action to turn into ecstatic expression. The tension rises in the dialectic of submission and overstepping the boundaries. 

The hair image, which is interpreted as a representation of femininity in videos and collages, completes the proposition with the two-part work “I am not an Artwork”. In the photo which contains references from art history, the woman who loses the image of her hair even though her body has definition turns into an emptiness, in her words, “the emptiness of exclusion from familiar codes as well as the dilemma created by the manifestation of being a woman in different cultures.”

Fine Art Baskı / Fine Art Print, Diptik / Dyptych, Her biri 105 x 70 cm / Each, 5 + 1 Edisyon / Edition, 2019
Kolaj / Collage, 70x50 cm, 2020
Kolaj / Collage, 70x50 cm, 2020
Kolaj / Collage, 70x50 cm, 2020
Kolaj / Collage, 70x50 cm, 2020
Kolaj / Collage, 70x50 cm, 2020